Seminarium Nauczycielskie w Skwierzynie nad Wartą,
później szkoła budowlana, później gimnazjum i państwowa szkoła dla chłopców
Około 1900 roku powstało w prowincji Poznań, do której należała Skwierzyna, duże zapotrzebowanie na nauczycieli. Umożliwiono więc młodym ludziom naukę zawodu nauczycielskiego w tzw. Preparandium i Seminarium. W roku 1904 rozpoczęło swoją działalność Preparandium, a w 1907 roku uruchomiono pierwsze klasy Seminarium w budynku w pobliżu dworca, zaś w 1910 roku otworzono uroczyście nowy budynek przy Danielstrasse (ulicy Daniela). Do wielu pomieszczeń klasowych należały również pomieszczenia fachowe wszystkich rodzajów, duża aula z organami, sala gimnastyczna, ogród ćwiczebny oraz ogródki domowe dla 4 mieszkań służbowych, które znajdowały się w specjalnym skrzydle. Wszyscy uczący się tu mieszkali prywatnie w mieście, wielu dojeżdżało pociągiem.
Seminarzyści musieli się bardzo dużo uczyć, mieli praktyki w tzw. klasach ćwiczebnych, poza tym jeszcze czas na sport i muzykę. Seminarium w Skwierzynie było jednocześnie centrum kultury.
Po pierwszej wojnie światowej wzrosły wymogi formalne wobec uczących się nauczycieli. Zaczęto wymagać od wszystkich ukończenia studiów wyższych. Stało się to w 1925 roku. Zamknięto wtedy Seminarium i Preparadium. Do budynku wprowadziła się Szkoła Budowlana, później gimnazjum, które od sexty do wyższej primy wiodło do matury. W ostatnich latach nazwano tą szkołę Szkołą Średnią dla Chłopców.
Szkoła udzielała też później noclegu wielu klasom, których uczniowie pochodzili z okolic miasta i innych miast. Uczniowie płacili więc tzw. Schulgeld- czyli pieniądze za szkołę. Podwórze szkolne było oddzielone od małego lasku zadaszonym pomieszczeniem na rowery. W lasku znajdowała się wieża (baszta).
Uczniowie uczęszczali do szkoły z reguły po czwartej klasie Volksschule (szkoła ludowa), a więc w wieku od 10 lat. Uczono z reguły 3 języków obcych: francuskiego, angielskiego i łaciny. Od tercji wyżej były dwa wydziały- językowy i nauk przyrodniczych. W ostatnich latach wojny uczniowie przed maturą zostali powołani do wojska, tak więc z przejściem do ostatniej klasy (wyższa prima) otrzymali „adnotację o dojrzałość", a rok później świadectwo dojrzałości (matura).
Do Świąt Bożego Narodzenia 1944 roku była tu cały czas szkoła. Później zakwaterowano tu uciekinierów i rannych żołnierzy. Pod koniec stycznia 1945 roku przybyli Rosjanie. Latem 1945 roku nieuszkodzony budynek przyjęli Polacy.
Autor: Winfried Peiler
Szkoła średnia ogólnokształcąca w latach 1945-1970
Skwierzyna, bardzo stare miasteczko z XIII wieku, dźwignięte na nowo przez Władysława Jagiełłę w roku 1406, wróciło do Macierzy.
Skwierzyną, jako wówczas miasto powiatowe i powiat skwierzyński- należały do województwa poznańskiego/do roku 1950.
Z rozmachem i zapałem budowano sieć szkolną po zakończeniu II wojny światowej.
Szkoła Podstawowa w Skwierzynie została zorganizowana już w lecie 1945r. z gromadką 28 uczniów. Skwierzyna liczyła pod koniec 1945 r. 2228 mieszkańców. W mieście zaczęło płonąć jeszcze jedno ognisko- szkoła średnia ogólnokształcąca pod nazwą Miejskie Gimnazjum Koedukacyjne im. Bolesława Chrobrego w Skwierzynie.
W październiku 1945r Kuratorium Okręgu Poznańskiego podjęło inicjatywę otwarcia Gimnazjum Koedukacyjnego w Skwierzynie. Wydelegowany do Skwierzyny nauczyciel przedwojenny z Gniezna Aleksander Pelczar, wówczas świeżo zdemobilizowany kapitan W.P wszedł w porozumienie z kierownikiem szkoły podstawowej Zdzisławem Dudkowskim i inspektorem Szkolnym Józefem Kwaśniakiem. Organizatorzy podjęli trud wyszukania nauczycieli do powstającego gimnazjum. Zasięgnięto informacji o nauczycielach przebywających już od kilku miesięcy w Skwierzynie ale jeszcze nie zatrudnionych w szkolnictwie. Zaangażowano Helenę Cichocką z Warszawy/ wojnę przeżyła w Wilnie/, Stefanię Zaleską ze Lwowa, Rozalię Toczyską, Julię Siemaszko, Stanisława Przanowskiego z Grodna /z wykształcenia księgowy/. Dyrektorem został Aleksander Pelczar, sekretarzem Alfred Wojdowski z Grodna. W trudach organizowania gimnazjum czynny udział brała pani Teresa Przanowska, pełnomocnik PCK na powiat skwierzyński. Do grona nauczycielskiego przybyli nieco później: lekarz weterynarii Karol Safieri ,pracownik PCK, chemik Józef Hartowski z Warszawy.
Władze miejskie przydzieliły szkole lokal przy ulicy Jagiełły 15/16, gdzie póżniej mieściło się przedszkole. Były początkowo cztery klasy i pokój nauczycielski, w którym również było biurko sekretarza. Personel był przyjęty do pracy w pierwszej połowie listopada. Organizacyjnie należeliśmy do Kuratorium Poznańskiego. Otwarcie szkoły nastąpiło 26 listopada 1945 r. i rozpoczęły się lekcje. Uczniów było 106-ciu w czterech klasach gimnazjum typu przedwojennego /a rok później gimnazjum i liceum/. Szkoła otrzymała nazwę: Miejskie Gimnazjum Koedukacyjne im. Bolesława Chrobrego w Skwierzynie a następnie Miejskie Gimnazjum i Liceum Koedukacyjne im. Bolesława Chrobrego w Skwierzynie.
Miejskie Gimnazjum i Liceum w Skwierzynie, jako jeden z pierwszych na tak zwanej Ziemi Lubuskiej po II wojnie światowej, stało się ważną placówką oświatową i kulturalną, skupiającą młodzież ze Skwierzyny i powiatu skwierzyńskiego, a częściowo z powiatu gorzowskiego, międzyrzeckiego, międzychodzkiego, powiatu Strzelce Krajeńskie, a nawet z dalszych okolic. Ogólna liczba absolwentów do roku szkolnego 1968/69 wynosiła 707 osób. Młodzież pozbawiona możności nauki w szkole średniej ogólnokształcącej w czasie okupacji, coraz liczniej garnęła się do nowej placówki. W klasie najstarszej mieliśmy początkowo uczniów po 19,20,21 lat.
Szkoła została umeblowana starym sprzętem zebranym ze Skwierzyny i okolic. Uczniowie pomagali przy remoncie i sprzątaniu sal. Zaczątkiem biblioteki było 56 książek przysłanych przez młodzież Szamotuł i Gniezna. Szkoła przeszła przez szereg etapów rozwoju. Przez pierwsze 5 lat dyrektorem był pan Aleksander Pelczar, kapitan rezerwy, przedwojenny nauczyciel gimnastyki i rysunków z Gniezna. Pochodził z Małopolski. Był sumiennym pracownikiem, świetnym organizatorem i gospodarzem, wymagał dyscypliny prawie wojskowej, porządku i pedantycznej dokładności, np. w dokumentacji. W roku szkolnym 1945/46 były cztery klasy gimnazjum-łącznie 106 uczniów, w roku 46/47-trzy klasy gimnazjum i pierwsza licealna- łącznie 120 uczniów, roku 47/48- dwie klasy gimnazjalne oraz l i II licealna łącznie 116 uczniów.
Jesienią roku szkolnego 47/48 szkoła została przeniesiona do częściowo wyremontowanego gmachu przy ul. Mickiewicza 1. pierwsza matura odbyła się w 1948 roku, zdawało 18 uczniów.
W roku szkolnym 1947/48 do grona nauczycielskiego przybyli: Henryk Zwierzycki-matematyk, Neoniła Pędowska- nauczycielka j. rosyjskiego, Helena Krajewska- nauczycielka j. francuskiego i geografii.
W roku szkolnym 1948/49 nastąpiła reorganizacja szkolnictwa; połączenie szkoły średniej ze szkoła podstawową Nr 2 w szkołę jedenastoletnią. Dyrektorem został nadal Aleksander Pelczar, kierownikiem szkoły podstawowej pani Maria Członkowska. W klasach VIII do IX było 141 uczniów; łącznie 385. w klasach licealnych uczyli: Halina Cichocką- j,polski, łaciński, propedeutyka filozofii, Aleksander Pelczar-przysposobienie wojskowe, rysunki, Helena Krajewska-j.francuski, geografia, Neoniła Pędowska- j.rosyjski, Józef Hartowski- chemia, Henryk Zwierzycki- matematyka, Władysław Jodko- biologia. Religię wykładał ks. Edmund Nowak. W klasach podstawowych naszej jedenastolatki uczyli: Jan Nowak, Maria Członkowska, Józefa Mickiewiczowa. Janina Wyczesanowa, Teofania Tulibacka, Longina Suska, Władysław Jodko.
W latach 1950/51 oraz 1951/52 dyrektorem naszej szkoły ogólnokształcącej stopnia podstawowego i licealnego była pani Teofania Tulibacka. Do grona nauczycielskiego przybyli Jan Maciejewski i Franciszka Kegelowa. Szkoła była prowadzona sprężyście, rozwijała się działalność organizacji młodzieżowych. Liczba uczniów ogółem wynosiła 401 osób.
W latach 1952/53 i 1953/54 dyrektorem szkoły był Jan Maciejewski . Do grona nauczycielskiego przybyli: Kazimierz Lichuła, Bolesława Waga, Bronisław Placek- Sitarzowa i 5 innych osób, które pracowały tylko 1 rok. Zastępcą dyrektora był pan Jan Nowak. W1952 r otwarto internat dla 40 uczniów, umeblowany początkowo prymitywnie. Pościel przywozili uczniowie z domu, wyżywienie było niżej przeciętnego, opłaty pobierano produktami przywożonymi przez rodziców. W roku szkolnym 1952/53 wyremontowano salę gimnastyczną i oddano ją do użytku. Uruchomiono gabinety fizyczny i chemiczny. W roku 1953/54 w całym gmachu położono podłogę parkietową.
Za kadencji dyrektora Józefa Szewczaka w latach 1954/55, 55/56, 56/57, uzupełniono urządzenie auli przez zbudowanie sceny, uzupełniono urządzenie gabinetów fizycznego, chemicznego i biologicznego. Pokryto na nowo dachy. Do grona przybyli: Jan Gibała- polonista, Edward Janik-nauczyciel WF. Liczba uczniów w tych latach: 394,415,433 /całej jedenastolatki/.
W latach 1957/58 i 1958/59 dyrektorem szkoły był pan Feliks Szudziński. W latach 1954 do 1962 przy naszej szkole jedenastoletniej istniały wieczorowe klasy dla pracujących od VIII do IX.
Istniały dwa ciągi nauczania dla słuchaczy wojskowych, finansowana przez MON oraz drugi ciąg dla słuchaczy cywilnych. W klasach dla pracujących wykładali nauczyciela tutejszej szkoły dziennej. Dyrektorem szkoły dla pracujących był pan Jan Nowak.
Od roku 1959 do 1969 funkcję dyrektora szkoły dziennej pełniła wielce zasłużona pani Helena Krajewska. Liczba klas wynosiła kolejno: 16,17,18,19,19,18.
W roku szkolnym 1965/66 oddzielono klasy VIII, IX, X, XI od klas podstawowych jako odrębną szkołę stopnia licealnego. Liczba klas licealnych w tych latach wynosiła kolejno: 8,8,6,6,6. w latach 1965-1969 przeprowadzono wiele prac remontowych. Zwiększono ilość pomocy naukowych i sprzętu. Ogólnie biorąc, w czasie kadencji pani Heleny Krajewskiej, bardzo unowocześniono liceum.
W roku szkolnym 1961/62 powstała klaso-pracownia j. polskiego przekształcona w roku 1967 na gabinet języka polskiego. Również do roku 1967 szkoła tutejsza przeszła całkowicie na system gabinetowy. Rozwinęły działalność organizacje młodzieżowe takie jak: ZMS od roku 1960, ZHP, Samorząd Uczniowski. Podatny grunt dla swego rozwoju znalazły uczniowskie koła naukowe w liczbie 18-stu. Język łaciński był nauczany w ramach zajęć pozalekcyjnych.
Jesienią 1965r obchodzono 20-lecie założenia szkoły. Komitet Rodzicielski ufundował szkole sztandar, szkoła otrzymała nazwę: Liceum Ogólnokształcące im. Leona Kruczkowskiego w Skwierzynie. W roku 1965 odbył się II Zjazd Absolwentów. Pierwszy miał miejsce w 1960 r.
Dzięki staraniom dyrekcji i trosce władz wojewódzkich i powiatowych szkoła tutejsza stała się placówką oświatową dość dobrze wyposażoną w sprzęt i pomoce naukowe. Biblioteka szkolna miała już ponad 10 tyś. woluminów, powstały księgozbiory podręczne w gabinetach przedmiotowych, zwiększyła się ilość pomocy audiowizualnych. Dobrze wyposażone zostały gabinety fizyczny, chemiczny, biologiczny. Teren koło szkoły przystosowano do ćwiczeń gimnastycznych. Ukończono remont i przebudowę internatu na 120 osób. Internat otrzymał dobre wyposażenie wnętrz.
W roku 25-lecia swego istnienia LO miało 260 uczniów, do matury przygotowywało się 50 wychowanków. Dzięki usilnej pracy nauczycieli, dyrekcji i młodzieży szkoła trwała i rozwijała się. Przybyli nauczyciele Nowak Czesław, Zaczyńska Maria, Rubis Romuald.
Przez wszystkie lata szkoła brała czynny udział wżyciu środowiska. Wśród absolwentów mamy wykładowców wyższych uczelni, wyższych wojskowych, inżynierów, nauczycieli szkół średnich i postawowych, lekarzy, prawników. Młodsze roczniki absolwentów mogą znaleźć wiele przykładów i wzorów w osobach i działalności tych, którzy już weszli samodzielne życie i działalność zawodową.
Autor: Halina Cichocka
|